Print Friendly and PDF
only search openDemocracy.net

Waarom wij openMedia lanceren

Vergeet fake news. Groot geld vormt nog een veel groter gevaar voor de persvrijheid – door middel van advertorials, en door het kopen van stilte. Dit is wat wij eraan gaan doen. (EnglishFrench, ItalianSpanish, HungarianGermanSerbianRussian.)

Man leest een krant, 21 mei, 2012. Foto via Flickr/Frank Knaack

We denken allemaal dat we weten wat ‘fake news’ is. Maar of je Donald Trump steunt of veracht, of je voor of tegen Brexit bent, en met wie je vrienden bent op Facebook, kan, natuurlijk, van grote invloed zijn op je perceptie. In minder dan anderhalf jaar is de term ‘fake news’ zodanig veel gebruikt en misbruikt dat deze alle betekenis verloren heeft.

(Wow, zo veel Fake News verhalen vandaag. Ongeacht wat ik doe of zeg, ze zullen niet de waarheid schrijven of spreken. De Fake News Media loopt uit de hand!) - Donald J. Trump (@realDonaldTrump) October 4, 2017 

Als geen nieuws nieuws is, gesponsord door HSBC

In 2015, toen nepnieuws nog geen issue was, kwam er een heel echt verhaal naar buiten op de site van openDemocracy. Het explosieve ontslag van Peter Oborne bij de Daily Telegraph, waarbij hij beweerde dat de krant een onderzoek naar HSBC, een belangrijke adverteerder bij de Telegraph, had onderdrukt, bereikte wereldwijd hoofdpagina’s.

Oborne, een van de bekendste conservatieve commentatoren in het Verenigd Koninkrijk, onthulde ook dat dit type redactionele ‘bescherming’ zich verder uitstrekte naar een aantal andere grote adverteerders van de Telegraph, waaronder supermarktgigant Tesco. Jay Rosen van NYU noemde het “het belangrijkste dat een journalist in lange tijd over de journalistiek heeft geschreven”, en de onthullingen zetten een aantal journalisten bij andere media aan om met soortgelijke verhalen van redationele inmenging – of ‘verbetering’ naar ons toe te komen, waarover hieronder meer.

Wat gebeurde er daarna? We weten dat het verhaal bij de Telegraph een interne impact had, zelfs al brachten zij zelf ontkenningen naar buiten. Interne bronnen hebben bevestigd dat enkelen in het bestuur van de Telegraph na dit schandaal minder snel geneigd waren om verhalen die ongunstig waren voor adverteerders te blokkeren, en de krant legde voor zichzelf in het openbaar nieuwe richtlijnen vast voor werknemers, om de onafhankelijkheid van de redactie van adverteerders te versterken.

Buzzfeed kwam onder vuur te liggen en was gedwongen om hun beleid te verduidelijken, nadat twee artikelen die ongunstig waren voor adverteerders van de site waren verwijderd. En meer beschuldigingen kwamen aan het licht van andere journalisten, die anderen ertoe aanzetten om de betrokkenheid van de Telegraph andere adverteerders te onderzoeken. Ondertussen onthulde the Guardian dat HSBC, waarschijnlijk, had geprobeerd om een soortgelijke druk uit te oefenen om een onderzoek tegen te houden dat ontzettend schadelijk zou zijn voor de bank.

We weten ook dat, praktisch gezien, dit was waar de ‘impact’ ophield. En dat vrij snel, alles weer terugging naar de oude situatie.

Onze ‘dirty little secrets’

Het probleem van de invloed van belangenverstrengeling op journalistiek – waarmee besloten wordt waarover geschreven wordt en hoe – is al eeuwen oud. Het is stiekem al jaren lang het geheim van de journalistiek. Maar met het instorten van het verdienmodel van traditionele media is de druk om te buigen voor adverteerders en eigenaren uit de zakenwereld de afgelopen jaren dramatisch toegenomen.

Deze giftige machtsdynamiek kan journalistiek onderzoek naar banken, de farmaceutische, landbouw- en fossiele brandstofindustrieën en nog veel meer tegehouden.

  1. Zie vandaag het verslag van Crina Boros over hoe grote delen van de Roemeense media zijn opgekocht vanwege de controversiële Rosia Montana mijn.
  2. Zie ons ‘Climate Unspun’ project, waarin geanalyseerd wordt hoe bedrijven uit de fossiele industrie uitgebreid geld uitgaven aan spin en PR tijdens de klimaattop in Parijs.
  3. Zie Lucy Kellaway’s hilarische weerwoord tegen het ingrijpen van een PR medewerker in de Financial Times.

Dat gezegd hebbende, er zijn relatief weinig journalisten die bereid zijn zich openbaar uit te spreken over wat er achter de schermen gebeurt. Voor velen zijn de professionele consequenties te afschrikwekkend.

En dan is er ook nog de minder harde kant van dit verhaal: de groei van gesponsorde content of ‘native advertising’, wat lastig te onderscheiden kan zijn van echt nieuws. Deze marketingtechnieken hebben de voorkeur van een hele reeks aan industrieën, waaronder geneesmiddelen, energie, gezondheid, beauty en de voedselindustrie. Zelfs als je denkt dat iets misschien is gepubliceerd ter promotie van een product of service is het vaak moeilijk te bevestigen.

Op een vergelijkbare manier is het zeldzaam dat journalisten bekendmaken wie hun persreizen betaalt. Veel verslaggevers hebben nu ook een dubbele rol waarbij ze zowel gesponsorde content als regulier nieuws produceren voor nieuwsorganisaties, waardoor de scheidslijn tussen advertenties of promoties en de journalistiek steeds dunner wordt.

Overal ter wereld doet een kader van waakhonden en Ngo’s ontzettend goed werk door de aandacht te vestigen op dreigingen voor de veiligheid van journalisten en te vechten tegen wetten die de persvrijheid beperken. Maar, er is niet zo’n zelfde, intensieve, onophoudelijke aandacht voor de omvang en effecten van commerciële invloed over de media, ondanks de ernstige gevolgen voor de persvrijheid.

Een introductie: openMedia

Bij elkaar zijn dit de redenen waarom wij begonnen zijn met openMedia: een project om commercieel ingrijpen in redactionele beslissingen te onderzoeken en bloot te leggen in 47 Europese landen, met de ambitie om dit in de loop van de tijd voorbij dit continent uit te breiden. Wij droomden al van dit project voor Trump, Brexit en de fake news-mania van de laatste 18 maanden, maar door deze recente ontwikkelingen is de behoefte hieraan alleen maar dringender geworden.

Het openMedia projectteam – bestaande uit mijzelf, James Cusick en Crina Boros, met onze projectpartners Index on Censorship, King’s College London en de Europese Federatie van Journalisten – is toegewijd aan het onderzoeken van commerciële druk en censuur in de media. We zullen het onderbelichte machtsmisbruik blootleggen, en voorbeelden aan het licht brengen waar de scheidslijn tussen gesponsorde of betaalde stukken en daadwerkelijke nieuwsvergaring en journalistiek is verdwenen.

Voor de duidelijkheid, dit gaat niet alleen om het blootleggen van slechte journalistiek of media ‘gecompromitteerd’ door hun financiële belangen – of eerder overlevingsinstinct. Wanneer je aan journalisten vraag op welke van hun verhalen ze het meest trots zijn, is dat altijd een verhaal dat een positieve verandering teweegbracht. Wij willen de vele verslaggevers die weten welke verhalen in het publiek belang zijn energie geven en inspireren, en hen in staat stellen om daarvan vrij en nauwkeurig verslag te doen. Wij willen het soort klokkenluiden aanmoedigen dat kan leiden tot een vrijere, en beter uitgeruste pers. 

En daar eindigt het voor ons ook niet. Onze partners bij King’s College London ontwikkelen ook digitale tools om het voor lezers makkelijker te maken om geïnformeerde keuzes te maken over hun nieuwsbronnen, en om journalisten in staat te stellen om te pleiten voor transparantie bij hun nieuwsorganisaties. Daarnaast willen wij onze bevindingen gebruiken om campagne te voeren voor meer transparantie in de media en meer persvrijheid.

Maar, om dat alles te kunnen doen, hebben wij de hulp nodig van zoveel mogelijk werkende journalisten. openMedia houdt een vertrouwelijke en anonieme survey van journalisten in heel Europa, met vragen over werkmethoden en hun eigen ervaringen van financiële druk binnen nieuwsredacties.

De resultaten tot nu toe wijzen erop dat de farmaceutische industrie, constructiebedrijven, IT-bedrijven en energiegiganten grote invloed uitoefenen op het nieuws waarvan verslag wordt gedaan wanneer dat hun aangaat. Sommige deelnemers aan de survey beschrijven zelfcensuur of zelfs de expliciete vraag om niet achter een grote adverteerder aan te gaan. In veel landen hebben verslaggevers aangegeven dat politieke en commerciële belangen, vaak onderling verbonden, impact hebben op wat er niet gepubliceerd wordt.

Vanaf vandaag is dit project openbaar en vragen wij zoveel mogelijk journalisten om onze vragenlijst in te vullen en ons te vertellen wat zij weten – anoniem indien gewenst. We kunnen alleen onthullen wat er gaande is in de hele industrie, pleiten voor betere persvrijheid en meer financiële onafhankelijkheid voor de media, als wij bewijs hebben van wat er gaande is – en waar.

Maar voornamelijk, wat u ons ook te vertellen heeft, wij zullen zorgvuldig uw identiteit en informatie beschermen. Journalisten vanuit heel Europa komen naar ons toe omdat zij ons vertrouwen, en weten dat wij niets zullen doen dat hun baan of veiligheid in gevaar zou kunnen brengen. Bijvoorbeeld, onze partners van King’s College London kunnen hun media monitoring software gebruiken om te controleren en bewijzen wat u ons in vertrouwen vertelt, zonder dat werkgevers of ook maar iemand anders ooit zal weten dat u deze informatie gedeeld heeft.

Meer informatie hieronder – u kunt anders ook hier direct informatie en documenten met ons delen.

Deel dit alstublieft zo veel mogelijk, en vooral met de journalisten die u kent. Dankuwel.

Hoe vrij is onze pers?

Bent u een werkende journalist? Wilt u betere bescherming en vrijheden voor verslaggevers?

Neem in dat geval deel aan onze survey (anoniem indien gewenst). Wij doen onderzoek in 47 Europese landen om te analyseren hoe financiële druk de media vormgeeft, en zullen alle informatie strikt vertrouwelijk behandelen.

Survey hier

 

About the author

Mary Fitzgerald is Editor-in-Chief of openDemocracy. Before joining oD she worked for Avaaz, the global campaigning organisation, and is a former Senior Editor of Prospect Magazine. She is a trustee of the human rights charity Reprieve. Her writing has appeared in the Guardian, Observer, New Statesman and others. Follow her on Twitter: @maryftz


We encourage anyone to comment, please consult the
oD commenting guidelines if you have any questions.